Miałam kompleks niższości. Samo to, że nie miałam takiej „typowej” mamy i „typowego” taty jakoś mnie onieśmielało, czyniło w moich oczach gorszą. Mimo że widziałam, jak dziadkowie starają się wiązać koniec z końcem, a cokolwiek udało się im zaoszczędzić, inwestowali we mnie. Nie miałam może najmodniejszych butów czy zabawek, ale zawsze miałam środki na pomoce naukowe, a raz w roku udawało się zaoszczędzić na wycieczkę szkolną.

Bardzo szybko nauczyłam się oszczędzania. A przynajmniej tak lubiłam to nazywać. Pieniądze na obiad w stołówce szkolnej dzieliłam na pół, kupowałam zupę lub drugie danie, a resztę „oszczędzałam” na środki czystości. Nie chciałam kupować grubych podpasek, wolałam mieć takie cienkie. Albo tampony, bo w naszych nastoletnich umysłach uchodziły za coś lepszego. Czułam, że być może trochę nie dojadam, ale raz w miesiącu jestem taka sama jak inne koleżanki.

A potem w szkolnej toalecie wpadłam na Kaśkę (zmieniam imię, na wszelki wypadek). Kasia chodziła ze mną do klasy, wychowywał ją tata, a na podwórku miała wieczną obstawę trzech braci. Jeden to był niezły przystojniak, więc nie dziwota, że chciałam egoistycznie być blisko Kaśki. Zresztą Kasia była fajna – nigdy nie oceniała mnie przez pryzmat tego, czy mam kolorowe zakreślacze.

Wracając do toaletowego spotkania – Kasia słysząc, że wchodzę do łazienki, zapytała przez drzwi kabiny : „Ej, podasz mi papier? Bo się skończył”. Podałam dołem i kątem oka zobaczyłam czerwone od krwi palce. Chcesz tampon albo podpaskę? – zapytałam dumna, bo właśnie tego dnia kupiłam sobie za zaoszczędzone pieniądze po paczce modnych podpasek i tamponów. Krew kompletnie mnie nie obrzydzała (chciałam wtedy zostać lekarzem), więc bez żenady władowałam się do kabiny Kaśki i instruowałam ją, jak włożyć tampon.

Okazało się, że obstawa trzech braci i samotny ojciec to nie jest najszczęśliwsza opcja dla dorastającej nastolatki. Zwłaszcza że po śmierci mamy tata częściej niż zakupy w markecie wybierał te w monopolowym. Do tej pory żyłam w przeświadczeniu, że to „ja mam najgorzej”, w tej jednej chwili doceniłam swoją sytuację i otworzyłam oczy. Było to 16 lat temu.

Ale ubóstwo mentruacyjne to nadal w Polsce temat tabu. Sama krew menstruacyjna jest tak obrazobórcza i kontrowersyjna, że w telewizji przybiera kolor szklachetnie niebieski…

Po co mówić o rzeczach brzydkich? W Polsce ten problem nie istnieje, to margines – pomyślisz. Nic z tego. Szacuje się, że ubóstwo mentruacyjne dotyka 15% Polek.

To nie zawsze oznacza, że nie stać ich na podpaskę. To także oznacza, że część z nich, z różnych względów, nie jest w stanie odpowiednio zadbać o higienę w trakcie okresu, nie ma odpowiedniej wiedzy.

W majtkach często lądują stare szmaty, tektura lub jak w przypadku Kasi – kilkanaście warstw papieru toaletowego podprowadzonego ze szkolnej toalety. Że co? Niemożliwe? Przecież ktoś to musi widzieć, pomóc, przecież szkoła widzi, wychowuje, no jak to tak! A gdzie są rodzice?

Nie ma. Nauczycielki czy losowych ludzi to nie obchodzi.  Niestety, większość z nas nie pamięta nawet, jaki kolor oczu ma osoba, z którą pracuje i pije kawusię od trzech lat. A co dopiero zwracać uwagę, czy koleżanka przypadkiem ma pieniądze na środki higieny osobistej. Najczęściej mamy siebie w nosie. A ewentualna pomoc to często kwestia przypadku.

Przeciętna kobieta w ciągu życia przechodzi do 450 miesiączek. Na podpaski i tampony wydaje w tym czasie jakieś 20 tysięcy złotych. Kupa kasy, a przecież menstruacja nie jest naszym wymysłem.

Marzę, żeby automaty z podpaskami czy tamponami były standardem w każdej szkole. Chciałabym, żeby w centrach handlowych tampon awaryjny w toalecie nie kosztował tyle, co cheeseburger w popularnym fast foodzie.

W rzeczywistości dostęp do środków higieny osobistej nie jest standardem, prawem niezbywalnym. Co z tego, że „mamy na to przepisy”? To po nic bez realnych działań. Ostatnie wydarzenia w naszym kraju powinny nam wszystkim dobitnie to uzmysłowić.

Ela Żywiczyńska, autorka bloga rzeklam.pl

Artykuł Raz w miesiącu chciałam być taka sama jak koleżanki pochodzi z serwisu Fundacja jeszcze.

Wreszcie – taką reakcję mógł obudzić widok środków menstruacyjnych w publicznej toalecie. Był to jednak widok niecodzienny, a właściwie wciąż jest. Podpasek czy tamponów na próżno szukać chociażby w polskich szkołach, choć sytuacja powoli się zmienia. Przyczyniła się do tego fundacja Akcja Menstruacja, która jako pierwsza zdecydowała się zwalczać ubóstwo menstruacyjne w Polsce.

Przesada, wymysł, lenistwo – to tylko kilka z wielu zarzutów stawianych kobietom, które nie ukrywają, że ubóstwo menstruacyjne w Polsce jest faktem. W społeczeństwie pokutuje przekonanie, że przecież opakowanie podpasek to wydatek rzędu 2 złotych, a to tyle co nic. Problem w tym, że tak twierdzić może jedynie ktoś oderwany od rzeczywistości, przynajmniej tej kobiecej.

Według wyliczeń fundacji Akcja Menstruacja na środki menstruacyjne kobieta wydaje w życiu od 10 do 36 tysięcy złotych i jakkolwiek by się tego nie przeanalizowało, miesięczny wydatek przekracza 2 zł, a wyliczenia nie obejmują nawet środków przeciwbólowych czy tym bardziej badań ginekologicznych.

Ubóstwo menstruacyjne w Polsce, czyli co?

W Polsce aż 1 na 6 uczennic w czasie menstruacji opuściła w przeszłości lekcje z powodu braku dostępu do środków higienicznych. Taki zatrważający wynik dało badanie firmy P&G, pokazujące, że ubóstwo menstruacyjne dotyczy ok. 15% polskich dziewcząt.

Taki stan rzeczy dotyka przeróżnych grup społecznych, od młodych kobiet z ubogich rodzin, gdzie nie ma mowy o kieszonkowym, a menstruacja jest tematem tabu, po dziewczęta z domów dziecka, których comiesięczne środki na własne wydatki są bardzo ograniczone. Uczennice radzą sobie wówczas w najrozmaitszy sposób, zamiast podpasek używając np. skarpetek czy tektury. Inne jeszcze zakrywają poplamione spodnie bluzą lub po prostu opuszczają zajęcia.

Ubóstwo menstruacyjne ma jednak więcej niż jedno oblicze. Brak odpowiednich podpasek czy tamponów odbiera dziewczętom komfort i możliwość normalnego funkcjonowania, a stąd już niedaleko do dyskryminacji. Konieczność opuszczania zajęć to braki w edukacji, a sama miesiączka jest ogromnym ograniczeniem, które odbiera pewność siebie i wiele możliwości, jak np. uczestniczenia w życiu szkolnym i choćby zajęciach wychowania fizycznego.

Wiele dziewcząt, choć wagaruje, nie przyznaje się nawet, dlaczego to robi, wobec tego nie ma szans uzyskania pomocy od koleżanek czy kadry nauczycielskiej. Narastający wstyd i opinia słabszej uczennicy to „tylko” kolejne odsłony ubóstwa menstruacyjnego.

To tylko okres! Akcja Menstruacja przełamuje tabu

Niebieski płyn zamiast krwi w reklamach podpasek i tamponów to najlepszy dowód na to, że miesiączka nadal jest tematem tabu.

Unika się go zresztą także w polskich domach, gdzie dla wielu 10-latek i nieco starszych dziewcząt pierwsza miesiączka jest niemałym zaskoczeniem. Wiele matek (czy samotnych ojców) po prostu na ten temat nie rozmawia i nie edukuje i jeszcze pół biedy, gdy zmienia się to po pierwszej menstruacji.

Niestety, niejedna nastolatka nadal jest pozostawiona sama sobie i radzi sobie tak, jak to możliwe – podkradając podpaski mamie, ratując się skarpetkami czy wspomnianą tekturą lub zdając się na pomoc koleżanek.

Przyznanie się do ubóstwa menstruacyjnego nie jest jednak łatwe. Naprzeciw dziewczętom w podobnej sytuacji wychodzi  fundacja Akcja Menstruacja, która jako pierwsza w Polsce przełamuje tabu i walczy z ubóstwem menstruacyjnym.

Nie ogranicza się jednak do nagłaśniania problemu, o czym świadczy prowadzony program „Hej, dziewczyny!”. Jego celem, oprócz edukacji, jest zaopatrzenie szkół w darmowe środki menstruacyjne – od początku października udało się go zrealizować w 150 placówkach.

Akcja spotkała się z dużym odzewem, także uczniów, którzy bardziej świadomi problemu pragną wspierać koleżanki i organizować takie akcje już samodzielnie. Wszystko po to, aby wytykanie palcami dziewczyny w czasie menstruacji, przeogromny wstyd i brak wsparcia ze strony dorosłych nie miały już miejsca.

Kubeczek menstruacyjny – rozwiązanie problemu?

Chociaż o miesiączce jeszcze mówi się mało, a wiele dorosłych Polek nadal ratuje się watą, wciąż trwają starania, aby ubóstwo menstruacyjne dotykało jak najmniejszej grupy kobiet. Problem nie dotyczy bowiem tylko dziewcząt, ale także studentek, kobiet bezdomnych czy uciekających przed przemocą.

Warto zauważyć, że ubóstwo menstruacyjne wśród młodych dziewcząt wpływa także na ich dorosłe życie: opuszczanie zajęć to mniejsze perspektywy zawodowe w przyszłości, a kłopotliwe sytuacje i wytykanie przez rówieśników przekładają się na brak akceptacji własnej kobiecości.

Dlatego tak ważne jest, aby temu przeciwdziałać i jak najwięcej o tym mówić. I oczywiście, aby znajdować rozwiązania. Tych dostarczają nie tylko fundacje, ale i producenci wielorazowych środków menstruacyjnych. O bieliznę menstruacyjną wielorazowego użytku dla swoich uczennic proszą chociażby nauczycielki, które niejednokrotnie dzielą się środkami menstruacyjnymi ze swoimi uczennicami.

Kobietom w kryzysie bezdomności i dotkniętym ubóstwem menstruacyjnym, które podczas zakupów muszą wybierać między artykułami higienicznymi dla siebie a jedzeniem dla dzieci, pomaga z kolei kubeczek menstruacyjny. Służy on nawet przez 5 czy 10 lat i jest idealną alternatywą dla środków jednorazowych.

Produkty wielorazowego użytku rozwiązują zresztą nie tylko problem ubóstwa, ale i zaśmiecania środowiska. Według badania firmy Difference przeprowadzonego dla Kulczyk Foundation kobieta krwawi łącznie od 7 do 9 lat i zużywa w tym czasie więcej niż 100 kg podpasek i tamponów.

Walka z ubóstwem menstruacyjnym leży więc w interesie nas wszystkich – wspiera kobiety, pozwalając uniknąć prawdziwej spirali ubóstwa w dużej części społeczeństwa, ale również chroni środowisko, dokładając cegiełkę do ochrony klimatu.

Autor: Małgosia Mrozek

Artykuł Ubóstwo menstruacyjne pochodzi z serwisu Fundacja jeszcze.